Porturako geologia berri bat

Getariako eraikin bat birgaitzeari ekiten diogu, herriaren eta portuaren jarduerarekin zuzenean lotutako ekipamendu publiko berri bat sortzeko. Jatorrizko egitura «eskeleto» gisa mantentzen da, eta haren barruan, hormigoi biluzi historikoaren artean, modulu garaikideak txertatzen dira: iraganaren eta erabilera berrien arteko elkarrizketa.

Argia da ardatza. Lehendik zegoen zulo bat handitu eta komunikazio-nukleo bat jarri genuen bertan, erlazio bertikalak indartuz; beste muturrean bigarren argi-sarrera bat ireki genuen, barrualdea etengabe argitzeko. Beheko solairua eta estalkia harmailez lotzen dira, ibilbide publiko bertikal bat osatuz; instalazioak banda bertikal koherenteetan antolatzen dira, planta argi eta malgua lortzeko, eta erdian patio polibalente bat dago, gune sozialaren bihotz.

Eraikinak hiri-konektore lana ere egiten du: herriaren eta portuaren arteko desnibel handia gainditzen du, kanpoko eta barruko zirkulazioen bidez (igogailua eta eskailerak barne), bi aldeak irisgarri lotuz. Itsas mailan, portuko jarduerari lotutako ontzi txikien biltegia eta tailerra; tarteko solairuetan, herriko elkarteentzako gelak; goiko mailan, herriari eta ikuspegiei irekitako taberna eta elkarte gastronomikoa.

Nautikoaren berrikuntza sakona da. Jatorrizko egituraren zati handi bat mantentzen da, baina barruko banaketak eta jatorrizko fatxada guztiz kentzen dira, eraikinari interpretazio propioa emateko. Ez da soilik zaharberritzea: eraikina dagoen mendi-hegala induskatu da luzapen bat eraikitzeko, eta arkitektura topografiaren barruan txertatzen da, lurpeko bi solairu berrirekin.

Kalearen mailarekin topaketa leuntzeko, altuera desberdinetako terraza-sekuentzia bat sortzen da. Mailakatzeak bolumen angeluzuzen zurruna hausten du eta ondoko espigoiko harriei eta muino harritsuari keinu egiten die, paisaiarekin hitz eginez; funtzionalki, espazio publiko ireki berri bat eskaintzen du. Forma geometriko eta integratu horiek ematen diote izena proiektuari: Arroka.

Argiarekin eta gardentasunarekin jokatzen da: jatorrizko hormigoia ikusgai geratzen da, metalezko baranda arinekin, beirazko itxitura zabalekin eta barruko tabikeetarako azetato-panelekin batera. Jarraitutasun bisuala eta argi naturala txoko guztietara iristen da, barrua eta kanpoa lausotuz. Programak ikerketa eta dibulgazioa uztartzen ditu: jatorrizko eraikinean itsas zientzien eta berrikuntzaren laborategiak, eta Arroka terrazetan itsasoaren interpretazio-zentroa, hitzaldi-gela eta portuari begira irekitako taberna.

Helburu nagusia Getariako ondare historikoa eta hiri-behar modernoak uztartzea da: memoria kolektiboa errespetatzen duen espazio publiko eta hezitzaile berri bat txertatu, herriaren eta portuaren arteko harremana hobetuz. Jatorrizko egituraren zati handiena eta fatxada nagusia mantentzen dira; barruko zatiak hustu egiten dira, eta horrela sortzen da Arroila: eraikina goitik behera zeharkatzen duen hutsune handia. Jatorrizko fatxada eszenografia gisa geratzen da, isolatuta, bere monumentaltasuna nabarmenduz eta barrualdeari argia eta dramatismoa emanez.

Portuaren eta goiko kaleen arteko desnibela erronka da oinezkoentzat, eta eraikina bera da kotak lotzen dituena. Fatxadatik zintzilik dauden kanpoko eskailerek «kale bertikal» bat osatzen dute: egunaren 24 orduetan publikoak eta irekiak dira, eskola edo liburutegia itxita egon arren, eta bista-puntu sekuentzialak sortzen dituzte. Lehen solairuko plaza estaldua iragazki gisa dabil: hiri-fluxuak jaso eta behera, liburutegira, edo gora, eskolara, banatzen ditu. Gainean, estalkiko plaza itsasoari begira irekitako balkoi handia da, lehen arrantza-jarduera egiten zen tokian.

Egiturak eta materialek ere memoriari erantzuten diote. Jatorrizko hormigoizko egitura gehienbat mantentzen da, eta eraikuntza berria haren logikatik garatzen da, gaur egungo eskola-estandarretara iritsiz eta ingurumen-eragina minimizatuz. Kanpoko eskailerak eta galeriak altzairuzkoak dira, aluminiozko tramex zoruekin: arinak, seguruak eta argia uzten dutenak. Egurra tokiko pinudietatik dator (Urumeako Zilegimendietan landatutakoak): leihoetarako, hormen akabeterako eta altzarietarako; barruko zoruak terrazo-lauzazkoak dira (60×60). Marrazkietan gorriak berria adierazten du, beltzak lehendik zegoena eta grisak testuingurua.